Wiosna 1975 roku, gdzieś na torze szkoły jazdy pod Magny-Cours. Młody człowiek, mający wtedy 20 lat, spóźnia się 15 minut i wjeżdża na miejsce za kierownicą kiepskiego Renault 16, wyraźnie zirytowany, bo złapał gumę i nie miał zapasowego koła. Pozostali kandydaci żartobliwie się z niego śmieją: "No, chłopcze z Saint-Chamond, mieliście problemy techniczne?" Ale w rzeczywistości to spóźnienie było doskonale przemyślane. Podczas gdy wszyscy brali go za amatora, on spokojnie obserwował, który samochód osiąga najlepsze czasy. Wybrał auto numer 4, to czerwone. Wynik? Ukończył szkołę na pierwszym miejscu.
Tym młodym człowiekiem był Alain Prost. Ta umiejętność myślenia o trzy ruchy do przodu, stawiania inteligencji ponad ślepe ryzyko, ukształtowała całą jego karierę. Mniej znane jest jednak to, że wpłynęła ona także na jego osobiste wybory samochodów. Bo kiedy na torze nazywają cię "Profesorem", nie kupujesz byle czego.
Zawsze fascynował mnie ten kontrast. Z jednej strony mamy faceta, który prowadzi bolidy F1 z prędkością 300 km/h, a z drugiej kogoś, kto jeździ skuterem po Genewie i ma tylko Renault oraz starego Mustanga. Jak czterokrotny mistrz świata, którego majątek szacuje się na 100 do 185 milionów euro, może mieć aż tak... zwyczajne gusta?
Dziś opowiem Wam historię człowieka, którego filozofia umiaru i kalkulacji równie mocno wpłynęła na jego zwycięstwa w Formule 1, co na codzienne wybory samochodów. To opowieść, która prowadzi od Saint-Chamond do Genewy, z przystankami przy kilku spalonych autach i Ferrari F40, której nigdy nie chciał prowadzić.
Korzenie Profesora
Żeby zrozumieć Alaina Prosta i jego samochody, trzeba najpierw wiedzieć, skąd pochodzi. Lorette, pod Saint-Chamond w departamencie Loara, 1955 rok. Jego ojciec André produkuje meble, a matka Marie-Rose ma korzenie ormiańskie. Nic spektakularnego, rodzina rzemieślników o prostych wartościach. Dom rodzinny przy rue Dugas-Montbel mieścił na parterze warsztat meblarski, mieszkało się po prostu nad pracą.
Był jeszcze Daniel, starszy brat. To właśnie Daniel zmienił życie Alaina. Pasjonował się sportami motorowymi, ale zmagał się z guzem mózgu, i to on zaraził młodszego brata tą pasją. To Daniel zabrał Alaina na pierwsze kartingi w Antibes w 1970 roku, gdy chłopak miał zaledwie 14 lat. Daniel zawsze wspierał Alaina, aż do tragicznej śmierci we wrześniu 1986 roku, kiedy brat był już na szczycie.
Widzicie, kiedy dorasta się w takiej rodzinie, uczy się wartości rzeczy. Niczego się nie marnuje, zanim się coś kupi, długo się zastanawia, stawia się na użyteczność zamiast efektownego wyglądu. To pierwszy klucz do zrozumienia, dlaczego Prost nigdy nie był kolekcjonerem supersamochodów.
Szkoła inteligencji zamiast siły
Młody Alain bardzo szybko wyróżnił się swoim podejściem. Gdy inni kierowcy pędzili na łeb na szyję, on obserwował, analizował i kalkulował. Słynny finał szkoły Winfield doskonale ilustruje jego mentalność. Spóźnić się, jechać kiepskim R16, a w rzeczywistości wykorzystać ten czas na analizę konkurencji i wybór najlepszego auta, to czysty Prost.
Ta inteligencja nie ograniczała się do jazdy. Od pierwszych startów w Formule 1 Prost rozwijał ekonomiczne podejście do wyścigu. Po co zużywać opony i mechanikę, skoro można wygrać, będąc sprytniejszym? Po co podejmować nieprzemyślane ryzyko, skoro można wyliczyć odpowiedni moment na atak?
Ten przydomek "Profesor" nie wziął się znikąd. Sam Jackie Stewart, jego absolutny wzór, w 1987 roku powiedział: "Cieszę się, że Alain przejmuje mój rekord, bo na niego zasługuje. Bez wątpienia jest najlepszym kierowcą swojego pokolenia."
{cta1}
Samochody Alaina Prosta: lekcja pokory
Dobrze, skoro już nakreśliliśmy tło, porozmawiajmy o jego samochodach. Bo szczerze mówiąc, tutaj robi się najciekawiej. Czego się spodziewacie po czterokrotnym mistrzu świata? Garażu pełnego Ferrari, Lamborghini i Porsche? Otóż nic z tych rzeczy.
Alain Prost to facet, który jeździ Renault w Genewie i porusza się skuterem, żeby omijać korki. Serio. Ten człowiek wygrał 51 Grand Prix, ma rekordy, które przetrwały lata, a mimo to woli skuter od Bugatti.
Ale czekajcie, mam dla Was smakowitą anegdotę. Pewnego dnia Prost zatrzymał się na stacji paliw, żeby zatankować. Pracownik podszedł i powiedział: "Miał pan rację, panie Arnoux, ten Prost to prawdziwy dupek!" Biedak wziął go za René Arnoux. Wyobrażacie sobie tę sytuację? Czterokrotny mistrz świata zostaje zwyzywany przez pracownika stacji, który nawet go nie rozpoznał!
Oczywiście żyjemy w latach 90., a wizerunek mistrza kształtują przede wszystkim telewizja i zwycięstwa, a nie ciągła jazda luksusowymi autami. Zauważyłem zresztą, że wielu moich klientów na bernardminiatures.fr to także pasjonaci tamtej epoki. Lata 90. to złoty wiek samochodów wyścigowych, ale też emblematycznych aut drogowych.
U mnie znajdziecie ponad 1500 miniatur, głównie w skali 1:43, które opowiadają tę historię. Renault z czasów Prosta, oczywiście, ale też cała gama samochodów, które wyznaczyły tamtą dekadę. Muszę Was jednak uprzedzić, nie jestem dużym sklepem, więc często mam tylko jedną lub dwie sztuki każdego modelu. Ale właśnie to ma swój urok, bo każda miniatura ma własną historię.
Dostawa jest bezpłatna od 75 € we Francji, a ja dbam o to, żeby wszystko dobrze zapakować w folię bąbelkową, bo takie małe samochodziki łatwo się uszkodzą. Zajrzyjcie na bernardminiatures.fr, jeśli macie ochotę, a zobaczycie, że mam nawet kilka modeli z epoki Prosta, które naprawdę warto poznać.
A teraz wróćmy do sedna. Ta prostota Prosta skrywa coś głębszego. Prawdziwą filozofię życiową, ukształtowaną przez czasem dramatyczne wydarzenia.
Wymuszone wygnanie i jego konsekwencje
1983 rok to czas, który w życiu prywatnym Alaina Prosta wszystko zmienił. Po jego głośnym zerwaniu z Renault, kiedy otwarcie krytykował niezawodność francuskich silników, cała Francja się na niego rzuciła. Media, kibice, a nawet... robotnicy fabryki Renault.
Wtedy sprawy wymknęły się spod kontroli. Wzburzeni pracownicy przyjechali do jego domu w Saint-Chamond i podpalili dwa jego samochody. Nie jeden, nie trzy, tylko dwa auta poszły z dymem przed jego domem. Dostawał nawet groźby telefoniczne. W sumie trzy jego samochody zostały spalone.
Wyobrażacie sobie ten szok? Zdobywasz zwycięstwa dla Francji, a Francuzi palą twoje samochody, bo krytykujesz wadliwy silnik. Prost nie miał wyboru: spakował całą rodzinę i wyjechał do Szwajcarii, do Sainte-Croix. To wygnanie trwa do dziś.
Być może właśnie tu wszystko się wyjaśnia. Kiedy widzisz, jak twoje samochody płoną z powodu zazdrości i ludzkiej głupoty, zaczynasz inaczej patrzeć na wagę sprzętu. Rozumiesz, że najważniejsze nie jest najpiękniejsze auto, tylko bezpieczeństwo rodziny.
Ferrari F40, którym nigdy nie jeździł
Jest jednak jeden wyjątek na tej liście skromnych samochodów. W 1990 roku, gdy Prost podpisuje kontrakt z Ferrari, Scuderia podarowuje mu F40. Wiecie, F40 to nie byle co, to ostatnie Ferrari osobiście zatwierdzone przez Enzo Ferrariego przed jego śmiercią. Rakieta o mocy 478 koni, przyspieszenie do 100 km/h w 4,1 sekundy i 324 km/h na prostej.
Marzenie każdego miłośnika pięknych maszyn, nie ma co. Tylko że Prostowi... cóż, Prost kompletnie na to nie zwraca uwagi. Grzecznie przyjmuje kluczyki, dziękuje bardzo, miło z tej strony, i niemal od razu sprzedaje auto, nawet go nie prowadziwszy.
Czekajcie, zdajecie sobie sprawę, co się właśnie stało? Facet odmawia prowadzenia F40 podarowanej przez Ferrari! Gdybym ja dostał F40, chyba spałbym obok niej w garażu. Ale Prost nie. Dla niego F40 to tylko niewygodny i niebezpieczny przedmiot na otwartej drodze.
I być może ma rację. Po co w logice Profesora samochód o prędkości 324 km/h, skoro jeździ się po drogach z ograniczeniem do 80? Lepiej mieć dobre, niezawodne Renault, które robi swoje i nikogo nie drażni.
Wpływ mentora, Nikiego Laudy
To pragmatyczne podejście Prost zawdzięcza też koledze z zespołu i mentorowi z McLarena: Nikiemu Laudzie. Austriak, który przeżył straszliwy wypadek na Nürburgringu w 1976 roku, wypracował bardzo techniczne i zdystansowane podejście do samochodu.
Dla Laudy samochód był tylko narzędziem. Nie musiał być piękny ani imponujący, miał po prostu być skuteczny. Ta filozofia głęboko wpłynęła na Prosta, który często opowiada, jak Lauda nauczył go oddzielać emocje od wydajności.
Na torze jeździ się sercem i głową. Na drodze prowadzi się rozumem. To być może najcenniejsza lekcja, jaką Prost wyniósł ze swojego pobytu w McLarenie.
Nieoczekiwane przyjaźnie Profesora
Prost nie jest jednak zimnym kalkulatorem. Ma też swoje pasje i przyjaźnie, czasem zaskakujące. Na przykład jego przyjaźń z Alainem Delonem. Tak, legendarnym aktorem, wielkim miłośnikiem Ferrari.
Delon bywał w paddockach w latach 80. i 90., zwłaszcza podczas epickich pojedynków Prosta z Senną. Dwóch ludzi, których z pozoru wszystko dzieliło: z jednej strony barwny aktor, miłośnik włoskich maszyn, z drugiej dyskretny kierowca, który woli swoje Renault. A jednak między nimi zrodziła się prawdziwa przyjaźń.
Być może Delon właśnie podziwiał u Prosta tę prostotę? W świecie blichtru i nadmiaru Alain pozostawał autentyczny. Nie potrzebował afiszować się bogactwem ani udawać gwiazdora. Jego prestiż wynikał z 51 zwycięstw, a nie z garażu.
Lekcja babci Lucie
Zresztą tę prostotę Prost zawdzięcza także babci Lucie. Kobieta, która była stale obecna w jego życiu i przekazała mu wartości skromności i pracowitości. Gdy pytają Prosta, kto miał na niego największy wpływ, zawsze jako pierwszą wymienia babcię.
Lucie uosabiała zdrowy rozsądek. Bez błyskotek, bez zadęcia, za to z prostolinijnością i uczciwością. Te wartości doskonale pasują do wizerunku Prosta: dyskretnego, skutecznego mistrza, który nie szuka reflektorów.
Jest też matka, Marie-Rose, kobieta pełna radości życia mimo przeciwności. Nawet gdy jej synowi podpalano samochody, nie traciła uśmiechu i zachęcała go, by szedł dalej. To też kształtuje charakter.
Styl życia cichego mistrza
Dziś Alain Prost ma 69 lat i nadal mieszka w Szwajcarii. Mając majątek szacowany na 100 do 185 milionów euro, mógłby kupić dosłownie wszystko. Kolekcję supersamochodów, jacht, prywatny odrzutowiec, cały pakiet milionera, który się nudzi.
Ale nie. Profesor nadal jeździ Renault i porusza się skuterem po Genewie. Zachował swojego starego Mustanga, pewnie bardziej z sentymentu niż z pasji. Ogólnie jednak jego wybory motoryzacyjne wciąż odzwierciedlają tę samą filozofię: skuteczność ponad ostentacją.
Zastanawiam się czasem, co myśleliby dzisiejsi młodzi kierowcy, widząc to. Ci, którzy zbierają Lamborghini i McLareny, robią relacje na Instagramie z garaży... Czy rozumieją, że prawdziwym luksusem dla takiego mistrza jak Prost może być po prostu brak potrzeby udowadniania czegokolwiek?
{cta2}
Dziedzictwo Profesora
Bo w końcu to może być najcenniejsza lekcja Alaina Prosta. W sporcie, w którym ego i pieniądze często biorą górę, zawsze potrafił stąpać twardo po ziemi. Jego 51 zwycięstw, cztery tytuły mistrza świata, rekordy, które przetrwały dziesięciolecia, to wszystko nigdy nie uderzyło mu do głowy.
Kiedy Jackie Stewart mówi, że Prost zasługuje na pobicie jego rekordu, nie jest to przypadek. Stewart w latach 70. był uosobieniem klasy. Przekazanie pałeczki komuś, kto dzieli te same wartości, z pewnością dodało mu otuchy co do przyszłości tego sportu.
Jest też obraz, do którego często wracam. Prost na skuterze na ulicach Genewy, w kasku, anonimowy wśród innych uczestników ruchu. Nikt go nie rozpoznaje, nikt nie prosi o autograf. Jest po prostu zwykłym facetem, który jedzie na zakupy.
Piękne, prawda? W świecie zafiksowanym na wizerunku i uznaniu mieć wolność, by pozostać niewidocznym. Być może to właśnie prawdziwy luksus Alaina Prosta: móc spokojnie żyć własnym życiem, bez konieczności odgrywania roli.
Podsumowanie: więcej niż mistrz, filozofia
Cóż, historia Alaina Prosta i jego samochodów to znacznie więcej niż opowieść o mistrzu i jego autach. To historia człowieka, który zachował swoje wartości mimo chwały, który wybrał autentyczność zamiast blichtru, a prostotę zamiast ostentacji.
Od tego Renault 16, z którym spóźnił się na egzamin, przez finał Winfield, aż po obecne Renault, którym jeździ po Genewie, widać doskonałą spójność. Prost nigdy nie chciał imponować wyborem samochodów. Chodziło mu tylko o skuteczność.
Ta Ferrari F40, którą sprzedał, nie próbując nią jeździć, wszystko wyjaśnia. Mądrość polega na tym, by odmówić temu, co nam nie odpowiada, nawet jeśli jest za darmo i prestiżowe. To już poziom Profesora.
A ja, kiedy patrzę na moje miniatury z tamtej epoki, myślę, że każda z nich opowiada tę samą historię. Historię czasów, w których mistrzowie mogli być jeszcze zwyczajni, a wydajność nie musiała oznaczać nadmiaru.
Alain Prost, czterokrotny mistrz świata za kierownicą Renault. Tylko on potrafi zrobić coś takiego. I być może dlatego nazywamy go Profesorem: bo wciąż udziela nam lekcji, nawet 30 lat po zakończeniu kariery.
