Wiosna 1954, Turyn. W ogromnej hali Pałacu Wystaw dziesiątki producentów samochodów prezentują swoje najnowsze kreacje. Jednak w kącie, niemal ukryty za błyszczącymi modelami Fiata i Ferrari, mały samochodzik przyciąga wszystkie spojrzenia. Nie ma jeszcze nawet ostatecznej nazwy, ta kreacja Bertone. A jednak zrewolucjonizuje włoską motoryzację i stanie się jednym z najbardziej pożądanych samochodów swoich czasów.
Ten samochód to Alfa Romeo Giulietta. Uwierzcie mi, jej historia jest znacznie bardziej zawiła, niż mogliby sobie Państwo wyobrazić.
Opowiem Państwu historię samochodu narodzonego przez przypadek, zaprojektowanego przez hrabiego, byłego jeńca wojennego, który przekwalifikował się na modę, i który stał się symbolem włoskiego odrodzenia. Samochodu, który złamał wszystkie zasady swoich czasów i który do dziś potrafi rozmarzyć pasjonatów.
Korzenie legendy: dziedzictwo Alfa Romeo
Aby zrozumieć wpływ Giulietty, trzeba najpierw wrócić do początków Alfa Romeo. Historia zaczyna się od człowieka: Nicola Romeo, neapolitańskiego inżyniera urodzonego w 1876 roku. To wizjoner. W 1915 roku przejmuje małą mediolańską firmę motoryzacyjną o nazwie A.L.F.A. i nadaje jej ostateczną nazwę: Alfa Romeo.
Ale Nicola Romeo to nie tylko biznesmen. To człowiek, który głęboko wierzy, że włoska motoryzacja może konkurować z najlepszymi europejskimi markami. Całkowicie przekształca firmę, czyniąc z niej symbol włoskiego doskonałego know-how technicznego. Niestety umiera w 1938 roku w swojej rezydencji nad jeziorem Como, nie doczekawszy triumfu swojego dzieła.
W czasie wojny Alfa Romeo ledwo przetrwała. Firma skupiła się na produkcji wojskowej, a luksusowe samochody zeszły na dalszy plan. Ale w 1945 roku Włochy odradzają się i razem z nimi pojawia się chęć tworzenia pięknych samochodów.
1954: nieprawdopodobne narodziny arcydzieła
I wtedy historia staje się naprawdę interesująca. W 1954 roku Alfa Romeo znajduje się w trudnej sytuacji. Mechanika ich nowego samochodu jest gotowa, ale istnieje zaledwie kilka szkiców nadwozia. Akcjonariusze Finmeccanica tracą cierpliwość, trzeba koniecznie pokazać coś na Salonie w Turynie.
I wtedy zaczyna się panika. Alfa Romeo pilnie zleca stworzenie wersji coupé kilku karoseriom. Trzech kandydatów rywalizuje, a zwycięski design zrewolucjonizuje włoską motoryzację.
Zwycięzca? Franco Scaglione z Bertone. I tu mam dla Państwa absolutnie niesamowitą anegdotę o tym człowieku.
Franco Scaglione: hrabia, który projektował suknie
Franco Scaglione, urodzony w 1916 roku, to daleko od tradycyjnego specjalisty od motoryzacji. Ten włoski hrabia studiował inżynierię lotniczą, ale wojna zdecydowała inaczej. W 1941 roku trafia do niewoli w Libii. Po powrocie do Włoch nie może wrócić do kariery inżyniera.
I co wtedy robi? Przekwalifikowuje się... w modę! Tak, dobrze Państwo usłyszeli. Przyszły projektant Giulietty rysuje suknie dla włoskich domów mody. To doświadczenie w wysokiej modzie głęboko ukształtuje jego filozofię projektowania samochodów.
Ja uważam to za genialne. Wyobraźmy sobie: ta szczególna elegancja Giulietty pochodzi po części z technik nabytych przy szkicowaniu sukien! To tak, jakby Christian Dior zaczął rysować samochody.
Kiedy w 1954 roku Scaglione przedstawia swoje rysunki Bertone, wszystko staje się oczywiste. Jego płynne linie, inspirowane lotnictwem i wysoką modą, tworzą coś zupełnie nowego. Dla Bertone to decydujący zwrot: Giulietta Sprint kończy rzemieślniczy okres firmy.
Samochód, który łamie schematy
Wtedy Alfa Romeo robi coś absolutnie rewolucyjnego jak na tamte czasy. W przeciwieństwie do wszystkich innych producentów decyduje się najpierw wprowadzić coupé, a dopiero potem sedana. To coś niespotykanego! Zwykle najpierw produkuje się rodzinny sedan, a dopiero potem wersje sportowe.
Ale Alfa Romeo robi odwrotnie. Coupé Sprint zostaje zaprezentowane w kwietniu 1954 roku na Salonie w Turynie i wywołuje sensację. Ten mały samochód o pojemności 1290 cm³ z silnikiem Twin Cam z aluminiowego stopu rozwija od 62 do 100 koni mechanicznych, zależnie od wersji.
Alfa Romeo była o krok od osiągnięcia tego, na co czekała cała włoska branża motoryzacyjna: stworzenia pierwszego samochodu masowej produkcji dostępnego dla jak największej liczby ludzi. Ale wciąż trzeba było znaleźć nazwę dla tej piękności.
Tajemnica nazwy "Giulietta"
Tu splatają się dwie historie. Jedni twierdzą, że nazwę Giulietta zasugerowała pani De Cousandier, żona poety Leonarda Sinisgalliego. Inni uważają, że wybrano ją po uwadze pewnego rosyjskiego księcia podczas paryskiego wieczoru w 1950 roku.
Bez względu na prawdę nazwa była idealna. Giulietta, czyli "mała Julia" po włosku. Nazwa, która przywołuje romans, elegancję i wieczną Italię. I która stanie się legendarna.
Alfa Romeo była czymś znacznie więcej niż zwykłym popularnym samochodem: była symbolem wolności i niezależności dla całego pokolenia Włochów. Kiedy w 1954 roku wyjechała na drogi, nikt nie przypuszczał, że stanie się jednym z najbardziej charakterystycznych samochodów włoskiej motoryzacji.
A wiecie co? Ta Giulietta przypomina mi, dlaczego uwielbiam włoskie samochody z tamtej epoki. Bo trzymanie w dłoniach małej Giulietty w skali 1:43 to trochę jak odzyskanie całej tej pasji w jednej chwili.
Właśnie dlatego otworzyłem swój sklep BernardMiniatures.fr. Mam ponad 1500 miniatur na stanie, głównie w skali 1:43, i mam szczególne zamiłowanie do włoskich samochodów z lat 50. do 90. Cóż, nie jestem dużym sklepem, więc często mam tylko jedną lub dwie sztuki każdego modelu, ale właśnie to nadaje mu urok. Mam kilka pięknych Alfa Romeo, oczywiście, ale też Ferrari, Lancie, Fiaty... trochę z całego włoskiego złotego wieku.
Dostawa jest bezpłatna od 75 € we Francji, a ja dbam o to, by wszystko zapakować w folię bąbelkową, bo te małe cudeńka łatwo się tłuką.
Zajrzyjcie na bernardminiatures.fr, jeśli macie ochotę, a zobaczycie, że mam kilka Giulietty, które naprawdę warto zobaczyć.
A teraz porozmawiajmy nieco więcej o historii tej małej rewolucjonistki...
Fenomenalny sukces lat 1950-1960
Giulietta to symbol powojennego odrodzenia Włoch. Włochy wychodzą z konfliktu zniszczone, ale z szaloną chęcią ponownego życia, tworzenia i marzenia. Giulietta pojawia się w idealnym momencie, by uosabiać tę "dolce vita".
W latach 1954-1965 rodzina Giulietta obejmuje coupé 2+2, sedan z czterema drzwiami, kombi, spider, Sprint i Sprint Speciale. W sumie wyprodukowano 177 690 egzemplarzy. Dla Alfa Romeo to absolutny triumf.
W lutym 1961 roku po raz pierwszy od założenia mediolańskiej firmy w 1910 roku jeden z jej modeli przekracza 100 000 wyprodukowanych egzemplarzy. A zgadnijcie, kto symbolicznie otworzył 100 000. egzemplarz? Giulietta Masina, ulubiona aktorka i żona Federico Felliniego!
Gwiazda kina, która dobrze nosiła swoje imię
Bo tak, Giulietta szybko staje się gwiazdą włoskiego kina. Nazywana "małą narzeczoną Włoch", pojawia się w największych arcydziełach lat 60.
Jeździ w "La Dolce Vita" (1960) i "Osiem i pół" (1963) Federico Felliniego. Widzimy ją także w "Rzeczach życia" Claude'a Sautet z 1970 roku, a nawet w "Pierrot le fou" Jeana-Luca Godarda z 1965 roku, gdzie Jean-Paul Belmondo prowadzi Spidera.
A ja uwielbiam tę epokę, kiedy samochody były pełnoprawnymi bohaterami filmów. Giulietta nie była zwykłym środkiem transportu, lecz symbolem wolności, elegancji i włoskiej finezji.
Najbardziej niezwykłe wersje
Choć wszystkie Giulietty były piękne, niektóre były wręcz wyjątkowe. Sprint Speciale z 1957 roku, na przykład, to czyste szaleństwo.
Z aluminiowym nadwoziem i wagą zaledwie 800 kilogramów mogła osiągnąć 200 km/h. 200 km/h w 1957 roku, samochodem ważącym 800 kilogramów! A co najpiękniejsze, była absolutnie elegancka.
Sekretna historia Giulietty SZ
Jest też anegdota, którą uwielbiam, o narodzinach Giulietty SZ. W 1956 roku mediolański kierowca Massimo Leto di Priolo miał wypadek podczas wyścigu swoją Giulietta Sprint Veloce.
Zamiast naprawiać ją w zwykły sposób, powierzył ją Zagato. Karoseria, zgodnie z jego charakterystycznymi liniami "w kształcie jajka", zaokrągliła wszystkie krawędzie, by poprawić aerodynamikę.
Rezultat okazał się tak skuteczny, że Leto di Priolo wygrał Puchar Intereuropy na torze Monza! Legendarna Giulietta SZ narodziła się... zupełnie przypadkiem! Jeden z najpiękniejszych samochodów wyścigowych w historii, stworzony przez przypadek.
Ukryta rewolucja techniczna
Ale Giulietta nie była tylko piękna. Technicznie była rewolucyjna jak na swoje czasy.
Jej czterocylindrowy silnik Twin Cam o pojemności 1290 cm³ korzystał z bloku z aluminiowego stopu z półkulistymi cylindrami. W tamtych czasach to była wysoka technologia! Większość producentów wciąż używała żeliwa.
Co więcej, Alfa Romeo stała się drugim włoskim producentem samochodów po Fiacie, ale przed Lancią, swoją dawną rywalką w wyścigach. Dla marki, która nigdy wcześniej nie produkowała seryjnie, był to niezwykły wyczyn.
Włoskie ekstrawagancje
Jak wszystkie włoskie samochody, Giulietta miała swoje drobne ekstrawagancje. Kiedy Alfa Romeo wskrzesza nazwę w 1977 roku wraz z drugą generacją, robi coś absolutnie wyjątkowego.
Obrotomierz obraca się przeciwnie do ruchu wskazówek zegara, spotykając wskazówkę prędkościomierza na szczycie tarczy! W przeciwieństwie do wszystkich innych samochodów tamtej epoki.
Typowo włoska ekstrawagancja, która zaskakiwała kierowców przyzwyczajonych do konwencjonalnych aut. Ale cóż, taka jest Italia: zawsze robić inaczej.
Nieoczekiwany sukces w RPA
A teraz uwaga: największy sukces handlowy tej Giulietty drugiej generacji nie miał miejsca w Europie, lecz w Republice Południowej Afryki!
W latach 1981-1984 wyjątkowa kampania reklamowa, podkreślająca rewolucyjną "aerodynamiczną" linię, przyniosła znakomite wyniki sprzedaży. RPA stała się najważniejszym rynkiem dla tej Giulietty. Kto by w to uwierzył?
{cta1}
Wieczne dziedzictwo
Dziś nazwa Giulietta wciąż żyje. Wskrzeszona w 1977 roku, a potem w 2010 roku z okazji stulecia marki, wciąż oddaje hołd pierwszej z tej nazwy.
Ale szczerze mówiąc, żadna nowoczesna Giulietta nie zdołała dorównać wpływowi oryginału. Ta mała Giulietta z 1954 roku pozostaje wyjątkowa w historii motoryzacji.
Udowodniła, że można stworzyć dostępny samochód bez poświęcania elegancji. Że można połączyć technikę z pięknem. Że włoski samochód może podbić świat.
A przede wszystkim stworzyła coś ponadczasowego. Giulietta Sprint z 1954 roku jest dziś równie piękna, jak w czasach swojej premiery. Te linie zaprojektowane przez hrabiego, który przekwalifikował się na modę, nie straciły nic ze swojego uroku.
Dlaczego Giulietta wciąż nas fascynuje
Co więc sprawia, że Giulietta jest tak wyjątkowa? Myślę, że sama jej historia. Samochód narodzony z konieczności, zaprojektowany przez jeńca wojennego, który został stylistą, i który ostatecznie ucieleśnił całą włoską elegancję.
To samochód, który opowiada o epoce. O czasach, gdy Włochy odradzały się z popiołów, gdy rozpoczynała się "dolce vita", gdy włoskie kino promieniowało na cały świat.
Giulietta to antyteza niemieckiego samochodu. Tam, gdzie Niemcy stawiają na efektywność i trwałość, Włosi wybrali emocje i piękno. I szczerze mówiąc, mieli rację.
Dlatego następnym razem, gdy spotkacie Giulietę na ulicy, poświęćcie chwilę, by naprawdę na nią spojrzeć. Ten mały samochód niesie w sobie całą historię włoskiej motoryzacji. Ucieleśnia filozofię, według której prowadzenie samochodu ma być piękne, eleganckie i ma rozmarzać.
{cta2}
A ja, za każdym razem, gdy trzymam w dłoniach miniaturową Giulietę, wracam myślami do tej niesamowitej historii. Do Franco Scaglione, który rysował suknie, zanim narysował najpiękniejszy samochód swojej epoki. Do wszystkich tych włoskich inżynierów, którym udało się stworzyć coś wyjątkowego.
Giulietta to znacznie więcej niż samochód. To symbol, dzieło sztuki, kawałek historii. A 70 lat po jej narodzinach wciąż nas uskrzydla.
Bo w gruncie rzeczy na tym polega włoska motoryzacja: zamieniać codzienność w poezję. A Giulietta zrobiła to lepiej niż ktokolwiek.