1908, tor w Bolonii. Dziesięcioletni chłopak stoi za barierkami z szeroko otwartymi oczami i sercem bijącym jak szalone. Na torze Felice Nazzaro pędzi swoją Fiatem, zostawiając konkurencję daleko w tyle. A ten smarkacz, Enzo Ferrari, właśnie dostał od losu prawdziwego kopniaka. W tej chwili wie już, co chce robić w życiu: zostać kierowcą wyścigowym.
Nikt jednak nie wyobraża sobie, że ten uparty mały Włoch nie tylko spełni swoje marzenie, ale też na zawsze zrewolucjonizuje światową motoryzację. Że stworzy najbardziej legendarną markę na świecie, odkryje największych kierowców w historii i przy okazji wynalazł zawód agenta sportowego. Opowiem Wam historię człowieka, który zamienił dziecięcą pasję w motoryzacyjne imperium.
Enzo Anselmo Giuseppe Maria Ferrari przychodzi na świat 18 lutego 1898 roku w Modenie, w warsztacie mechanicznym swojego ojca Alfreda. Już jako mały chłopiec jest zanurzony w świecie samochodów. Kiedy inne dzieciaki grają w kulki, on rozbiera silniki. Mechanika płynie mu w żyłach, jak olej silnikowy.
Ale ten dzień 1908 roku w Bolonii jest inny. Zobaczyć wygrywającego Nazzaro to jak boskie objawienie. Enzo postanawia, że zostanie kierowcą. Koniec dyskusji. A przecież znacie włoski charakter, kiedy Włosi mają coś w głowie...
Ale życie rzuca mu kilka kłód pod nogi. W 1918 roku traci ojca i brata Alfreda Juniora podczas I wojny światowej. Więc studia inżynierskie odpadają, trzeba zarabiać na chleb. Zaczyna jako mechanik, potem jako tester w CMN. Ale o swoim marzeniu nie zapomniał.
Heroiczne początki kierowcy Ferrari
1919 rok, wreszcie! Enzo debiutuje jako kierowca w CMN. I wtedy pierwsza lekcja od losu: kończy swój pierwszy wyścig na 9. miejscu. Nie najlepiej, ale nie przejmuje się, bo poczuł smak prędkości. A kiedy się już tego posmakuje...
W kolejnym roku dostaje wielkie szczęście: Alfa Romeo go zatrudnia. To już nie ten sam poziom, nie ma co ukrywać. Alfa Romeo w tamtych czasach to dzisiejsze Ferrari. Święty Graal, po prostu. A nasz Enzo nie zamierza udawać.
1924 rok, Coppa Acerbo w Pescarze. Enzo odnosi swoje pierwsze prawdziwe zwycięstwo. Zawsze myślałem, że właśnie tego dnia uświadomił sobie, że chłopak z Bolonii stał się prawdziwym kierowcą. Ale czasem spełnianie marzeń ma gorzki smak.
Bo widzicie, wyścigi samochodowe w latach 20. to prawdziwa rzeź. Na torach ludzie giną regularnie. A Enzo patrzy, jak jego przyjaciele padają jeden po drugim. W 1923 roku ginie za kierownicą Ugo Sivocci, jego partner zespołowy. W 1925 roku przychodzi kolej na Antonio Ascariego. Ludzie, z którymi się codziennie widywał, którzy jedli przy jego stole, którzy śmiali się razem z nim... i nagle znikali z dnia na dzień.
To zostaje z nim na całe życie. Myślę, że właśnie od tego momentu Enzo rozumie, że chce igrać ze śmiercią, ale nie dać się jej pokonać. Zaczyna myśleć, że mądrzej będzie kierować zespołem, niż ryzykować życie na asfalcie.
Narodziny wizjonera
I właśnie wtedy zaczyna się ujawniać geniusz Enzo. Ten człowiek ma nieomylne oko do wyszukiwania talentów. W 1927 roku, w wieku 29 lat, kończy karierę wyścigową i wpada na rewolucyjny pomysł: a co, gdyby stworzyć zespół, który wypatruje młodych wunderkindów i prowadzi ich do Alfy Romeo?
Tu Enzo wręcz wynajduje zawód agenta sportowego. Nie wiedząc o tym, kładzie fundamenty pod to, co dziś istnieje we wszystkich dyscyplinach sportu. Tyle że w 1927 roku nikt na to nie wpada. Tylko on.
1 grudnia 1929 roku na świat przychodzi Scuderia Ferrari. Oficjalnie to zespół wyścigowy Alfy Romeo. Nieoficjalnie to laboratorium Enzo, w którym kształtuje przyszłość motoryzacji.
Wśród jego odkryć jest też pewien Tazio Nuvolari. Ten facet, zwany „Latającym Mantuańczykiem”, to po prostu najszalenowszy i najbardziej utalentowany kierowca tamtych czasów. Ferdinand Porsche sam powiedział o nim, że to „największy kierowca przeszłości, teraźniejszości i przyszłości”. Więcej nie trzeba dodawać.
Giuseppe Campari, Achille Varzi, Louis Chiron... wszystkie wielkie nazwiska przechodzą przez Scuderię Ferrari. A Enzo ich prowadzi, szkoli, pcha do przekraczania własnych granic. To geniusz manipulacji, który wyciąga z każdego kierowcy to, co najlepsze.
Rumak w stójce, prezent z czasów wojny
1931 rok, i tu mam jedną z moich ulubionych anegdot. Na karoseriach Scuderii po raz pierwszy pojawia się czarny koń w stójce na żółtym tle. Wiecie, TO logo Ferrari, które wszyscy znamy.
Skąd się wziął? W 1925 roku Enzo poznaje hrabinę Paolinę Baracca. Ta pani jest matką Francesco Baracki, asa włoskiego lotnictwa z czasów I wojny światowej. Ten pilot był bohaterem narodowym: zestrzelił 34 wrogie samoloty, zanim zginął w 35. pojedynku. A na jego myśliwcu widniał właśnie ten słynny rumak w stójce.
Hrabina mówi do Enzo: „Umieśćcie go na swoim samochodzie, przyniesie Wam szczęście”. I rzeczywiście, przynosi mu szczęście. Choć nie tylko szczęście, ale o tym jeszcze wrócimy.
No dobrze, pewnie teraz myślicie: „Ale Bernard, kiedy wreszcie stworzy Ferrari?” Otóż właśnie dochodzimy do najtrudniejszego momentu w historii Enzo.
{cta1}
Rozstanie z Alfą Romeo
1939 rok. Enzo ma 41 lat, ponad 10 lat doświadczenia w Alfie Romeo, i wtedy... wielka awantura z zarządem. Nie znamy wszystkich szczegółów, ale pewne jest jedno: Enzo ma dość tego, że ktoś mówi mu, jak ma kierować swoim zespołem.
Więc co robi? Trzaska drzwiami. Tak po prostu. Tyle że Alfa Romeo nie jest głupia i każe mu podpisać czteroletnią klauzulę o zakazie konkurencji. Po ludzku: nie możesz budować własnych samochodów przed 1943 rokiem.
Sprytny, jak to on, Enzo mimo wszystko zakłada Auto-Avio Costruzioni w 1940 roku. Oficjalnie produkują narzędzia przemysłowe. Nieoficjalnie wypuszczają dwa samochody 815, żeby sprawdzić grunt. Ale cóż, wojna nadchodzi i trzeba jakoś przetrwać.
Przez 4 lata Enzo zżyma się w bezsilności. Myślę, że każdego ranka musiał dostawać szału. Mieć w głowie tyle pomysłów i nie móc ich zrealizować...
A potem, w końcu nadchodzi 1947 rok. Enzo ma 49 lat, wiek, w którym większość ludzi myśli o emeryturze. On tymczasem wypuszcza 125 S, pierwszą prawdziwą Ferrari. Silnik V12, czerwona karoseria... legenda może wreszcie się zacząć.
Ale mam dla Was jeszcze mnóstwo historii. Na przykład, czy wiecie, że Enzo Ferrari doprowadził do łez ze wzruszenia, mówiąc przy tym, że zabił swoją matkę? Tak, wiem, brzmi to dziwnie...
Oszałamiający wzlot Ferrari
Motoryzacja to rewolucja, a kiedy Enzo w 1947 roku oficjalnie zakłada Ferrari, epoka dawnych wielkich nagród się kończy. Już w 1950 roku pojawia się coś, co nazywa się Mistrzostwami Świata Formuły 1. A zgadnijcie, kto startuje już w pierwszym sezonie? Dokładnie.
Choć początki nie są łatwe. Wobec Alf Romeo i Maserati, które mają doświadczenie, Ferrari są tylko tłem. Ale Enzo się nie poddaje. Wie, że jego czas nadejdzie.
14 lipca 1951 roku, Grand Prix Wielkiej Brytanii na Silverstone. José Froilán González, argentyński kierowca za kierownicą Ferrari, odnosi pierwsze zwycięstwo marki w Formule 1. I wtedy Enzo wypowiada zdanie, którego nie da się zapomnieć:
„Płakałem z radości, ale łzy entuzjazmu mieszały się z łzami smutku, bo myślałem, że tego dnia zabiłem swoją matkę.”
Jego „matką” była Alfa Romeo. Zespół, który go wykształcił, który go odkrył. I tego dnia Ferrari oficjalnie przerosło swojego mistrza. Wyobrażacie sobie tę emocję?
Od tego momentu zaczyna się lawina sukcesów. Alberto Ascari zostaje mistrzem świata w 1952 i 1953 roku. Jest jedynym Włochem, który zdobył dwa tytuły mistrza świata w Formule 1. A to dopiero początek...
Choć chciałbym Wam powiedzieć, że wszystko było różowe dla Enzo, życie szykowało jeszcze podłe ciosy. A najgorszy z nich nadejdzie w 1956 roku.
Dramat, który prawie wszystko zatrzymał
Enzo ma syna, Alfreda, zwanego „Dino”. Ten chłopak jest jego dumą. Urodzony w 1932 roku, pasjonujący się mechaniką tak jak ojciec, ma przejąć imperium Ferrari. Enzo uczy go wszystkiego, szkoli go, czyni go swoim duchowym spadkobiercą.
Dino pracuje nad rewolucyjnym projektem: silnikiem V6, który zmieni wszystko. Mając 24 lata, ten młodzieniec ma już wizję inżyniera nie z tej ziemi.
Ale dystrofia mięśniowa nie wybacza. W 1956 roku Dino umiera w wieku 24 lat. Wyobraźcie sobie Enzo w tamtej chwili. Traci syna, następcę, przyszłość naraz.
Myślę, że Enzo prawie postanowił wszystko zakończyć. Czterdzieści lat pasji, poświęceń, zwycięstw... i po co w końcu? Ale tu widać wielkość tego człowieka. Postanawia kontynuować, między innymi po to, by dokończyć silnik V6, nad którym pracował Dino.
Z tego silnika narodzi się cała gama Dino. Piękne samochody noszące imię zmarłego syna. To jego sposób, by żył wiecznie.
A jest jeszcze sekret, który Enzo skrywa od 1945 roku. Z kochanką Liną Lardi ma drugiego syna, Piera. Ale we Włoszech rozwody są zakazane przed 1970 rokiem, więc istnienie Piera pozostaje tajemnicą aż do 1978 roku, czyli śmierci Laury, żony Enzo.
Piero Lardi Ferrari... dziś jest wiceprezesem Ferrari i posiada 10% kapitału. Ukryty dziedzic, który zapewnia ciągłość.
Sojusz z Fiatem: małżeństwo z rozsądku
Lata 60. to najtrudniejszy okres dla Ferrari. Budowa samochodów wyścigowych i prestiżowych kosztuje fortunę. A wobec wielkich amerykańskich i niemieckich producentów, którzy dysponują ogromnymi środkami, Enzo popada w kłopoty finansowe.
W 1969 roku następuje kluczowa decyzja: sprzedaje 50% kapitału Fiatowi. Ale uwaga, nie byle jak. Enzo zachowuje pełną kontrolę nad działem wyścigowym i kierownictwem technicznym. Fiat dostarcza pieniędzy, Ferrari zachowuje duszę.
To przemyślana strategia. Dzięki tym pieniądzom Ferrari może konkurować z każdym, zachowując jednocześnie swoje wyścigowe DNA. I rzeczywiście, wyniki przychodzą.
Ale wróćmy na chwilę do klasycznych samochodów, bo to mnie najbardziej pasjonuje. Te Ferrari z lat 50.–70. to rzeźby w ruchu. Doskonałe linie, silniki, które śpiewają... A wiecie co? Mam kilka perełek z tej epoki w swoim sklepie BernardMiniatures.fr.
Bo kolekcjonowanie Ferrari w miniaturze to trochę jak posiadanie kawałka historii motoryzacji. Mam modele w skali 1:43, które wiernie odtwarzają te legendy: 250 GT, Daytona, Dino... Modele limitowane, zwykle w jednym lub dwóch egzemplarzach w magazynie.
Darmowa dostawa we Francji od 75 €, a ja zawsze dbam o to, by te małe skarby były starannie zapakowane w folię bąbelkową. Bo, no cóż, rozbita miniatura Ferrari, nawet w skali 1:43, boli serce.
Zajrzyjcie na bernardminiatures.fr, zobaczycie, że mam czym zachwycić wszystkich pasjonatów włoskiej motoryzacji.
No dobrze, wróćmy do Enzo. Bo w latach 1950–1988 ten człowiek zgromadził absolutnie niesamowity dorobek.
Palmares legendy
30 tytułów mistrza świata pod jego kierownictwem. Zdajecie sobie sprawę? 9 tytułów kierowców i 8 tytułów konstruktorów w Formule 1, plus 13 w wytrzymałościowych mistrzostwach. Liczby, od których kręci się w głowie.
A kierowcy, którzy przewinęli się przez Ferrari... John Surtees, Niki Lauda, Gilles Villeneuve, Jody Scheckter... wszyscy to legendy, które zapisały się w historii.
Ale najbardziej fascynuje mnie u Enzo jego zdolność do pozytywnego motywowania inżynierów. Ten człowiek miał niemal nieomylne oko do wyszukiwania talentów. A zanim potencjał jednych się wyczerpał, wyciągał na wierzch następnych, gotowych przejąć pałeczkę.
Maszyna do tworzenia geniuszy, oto kim stał się Enzo Ferrari.
Wieczne dziedzictwo Commendatore
14 sierpnia 1988 roku. Enzo Ferrari odchodzi w Modenie w wieku 90 lat. Nazywany „il Commendatore” albo „il Drake”, zostawia po sobie znacznie więcej niż markę samochodów.
Stworzył mit, legendę, marzenie. Ilu dzisiaj chłopaków marzy o Ferrari w swoim garażu? Ilu inżynierów oddaje się całym sercem pracy w Maranello?
Enzo Ferrari zamienił dziecięcą pasję w światową religię. Ten chłopak z Modeny, który marzył o jeździe, patrząc na wyścigi, stworzył najbardziej prestiżowe imperium motoryzacyjne na świecie.
A wiecie co? Historia trwa dalej. Do dziś Ferrari dominuje w Formule 1, produkuje samochody marzeń i rozpala wyobraźnię milionów pasjonatów.
Bo w końcu Enzo Ferrari nauczył nas czegoś istotnego: gdy masz pochłaniającą pasję, gdy nie idziesz na kompromisy, gdy celujesz w absolutną doskonałość... możesz przenosić góry.
Ten kierowca, który został konstruktorem, pokazał nam, że z talentem, determinacją i sporą dawką włoskiego szaleństwa można zamienić dziecięce marzenie w wieczną legendę.
A to, szczerze mówiąc, budzi szacunek.
{cta2}