Jest lipiec 1967 roku. Na ulicach Paryża biała Peugeot J7 z migającym niebieskim kogutem przecina ruch. Z tyłu walczy ze śmiercią człowiek. Pojazd pędzi naprzód z determinacją, która nie ma nic wspólnego z przedwojennymi karetkami, chwiejnymi furgonami, które podrzucały rannych jak worki ziemniaków. Tym razem jest inaczej. Ten J7 to pierwsza karetka reanimacyjna strażaków paryskich, AR1, i zrewolucjonizuje świat ratownictwa medycznego.
Ta rewolucja nie wydarzyła się jednak z dnia na dzień. Zaczęła się 20 lat wcześniej, w absolutnej tajemnicy, gdy Europa wciąż płonęła. Ma też nazwisko: Pierre Franchiset. Ten inżynier karoserii z Citroëna po cichu projektował to, co miało stać się najbardziej wszechstronnym pojazdem w historii Francji: legendarnym Citroënem Type H.
Sekret Pierre’a Franchieta: Kiedy ratowanie życia staje się obsesją
Muszę Wam coś wyznać: historia Type H mnie fascynuje, bo zaczyna się jak film szpiegowski. Trwa II wojna światowa, Niemcy okupują Francję i formalnie zakazali prac nad nowymi modelami samochodów. Pierre Franchiset, ten uparciuch z Alzacji, kompletnie ma gdzieś zakazy. W swoim biurze w Citroënie potajemnie rysuje plany tego, co stanie się rewolucją na kołach.
Wyobraźcie sobie tę scenę: ani benzyny na testy, ani surowców, a do tego absolutny zakaz rozwijania czegokolwiek. Franchiset jednak ma wizję. Chce stworzyć przełomowy pojazd użytkowy z samonośną konstrukcją monocoque, co w tamtych czasach było szaleństwem, bo wszystkie furgony wciąż korzystały z oddzielnych ram, jak za czasów Peugeota.
I wiecie co? Inspirację znajduje na niebie. Niemieckie samoloty Junkers, zwłaszcza słynny trzysilnikowy Ju 52, mają falistą blachę poszycia już od I wojny światowej. Franchiset patrzy na te maszyny i myśli: „A gdyby tak zastosować to w furgonetce?”. Efekt: charakterystyczna falista blacha, która zbuduje sławę Type H. Sztywniejsza, lżejsza, tańsza w produkcji. Geniusz, ten Pierre.
{cta1}
1947: Narodziny legendy
Gdy w 1947 roku wreszcie powstaje pierwszy prototyp, to monumentalny szok. Type H przewraca wszystko do góry nogami: konstrukcja monocoque, seryjne boczne drzwi przesuwne, rzadkość w tamtych czasach, i przede wszystkim niesamowita modułowość. Ten wóz potrafi wszystko: przewozić towary, służyć jako radiowóz, wóz strażacki i oczywiście karetka.
Najbardziej szalone jest jednak to, że Franchiset nie ogranicza się do stworzenia pojazdu. Wynajduje przodka wszystkich współczesnych pojazdów ratunkowych. Te drzwi przesuwne zmienią życie zespołów medycznych. Nie trzeba już się wykręcać, żeby wstawić nosze, nie ma problemu z dostępem do pacjenta. Wszystko staje się płynne, szybkie, skuteczne.
Pierre-Jules Boulanger: wizjoner, który nigdy nie zobaczył swojego triumfu
Tutaj muszę opowiedzieć o człowieku, który za każdym razem łamie mi serce: Pierre-Jules Boulanger, dyrektor Citroëna. To on wspierał projekt Franchieta, to on wierzył w Type H, gdy nikt inny nie wierzył. Ojciec 2CV, wizjoner DS... Geniusz, po prostu.
Tyle że 11 listopada 1950 roku Boulanger testuje Traction Avant na drodze Nationale 9, w pobliżu Broût-Vernet. Robi to cały czas, ten łobuz: osobiście testuje każdą techniczną innowację podczas podróży między Paryżem a swoją posiadłością w Lempdes. Tego dnia jednak dochodzi do śmiertelnego wypadku. Boulanger nigdy nie zobaczy planetarnego sukcesu DS ani intensywnego używania swoich pojazdów jako karetek. Ironia losu polega na tym, że ginie w Tractionie, który zaprojektowano, by ratować życie dzięki rewolucyjnemu bezpieczeństwu.
473 289 bohaterów na kołach
Type H jednak jedzie dalej. W latach 1948–1981 473 289 egzemplarzy zjedzie z taśm Citroëna. A wśród nich tysiące karetek, które będą ratować życie w całej Francji i Europie. Każda konfiguracja była specjalnie zaprojektowana: wyposażenie reanimacyjne, przestrzeń na nosze, ułatwiony dostęp dla zespołów medycznych.
Przysięgam, gdy myślę o wszystkich tych Type H, które przewoziły poszkodowanych, kobiety rodzące, chore dzieci... Aż dreszcze przechodzą. Te pojazdy nie były zwykłą falistą blachą, były maszynami nadziei.
1965: Przybycie rewolucjonisty, Peugeota J7
Citroën nie miał jednak pozostać sam na tym rynku. W 1965 roku Peugeot kontratakuje modelem J7. I wtedy, drodzy przyjaciele, przechodzimy do zupełnie innego wymiaru technicznego. Przedni napęd, karoseria z falistej blachy również (dzięki inspiracji Citroënem), ale przede wszystkim ta słynna boczna przesuwna klapa, która jeszcze bardziej ułatwia dostęp do pacjentów.
J7 ma coś, czego nie miał Type H: zaawansowaną kabinę z ogromną szybą przednią, która zapewnia kierowcom karetki niesamowitą widoczność. A do tego szczegół techniczny, który robi wrażenie: brak tylnej osi zapewnia ogromną, łatwą do zagospodarowania przestrzeń. Dla karetki to raj.
A zgadnijcie co? Pierwsza karetka reanimacyjna strażaków paryskich z 1967 roku, ta słynna AR1, o której wspominałem na początku, została zabudowana przez karoserię Guérin na podwoziu J7. Symbol, do cholery!
Anegdota, z której się uśmiechniecie (żółta)
Muszę Wam opowiedzieć coś, z czego zaśmiewałem się do łez, gdy się o tym dowiedziałem. Pierwsze karetki DS Citroëna nie były białe! Tak, dobrze przeczytaliście. Wbrew temu, co moglibyście sądzić, biały kolor nie figurował nawet w katalogu Citroëna. Te karetki były jasnoszare, żółte, niebieskie, a nawet czarne!
Wyobraźcie sobie scenę: czarna karetka DS podjeżdża, by was ratować. Pomyślelibyście, że to karawan! Na szczęście w 1973 roku dekret nakazuje wreszcie biały kolor karetek, a także niebieski błyskający sygnał i trzytonowy sygnał dźwiękowy. Uff, uniknęliśmy najgorszego.
Rewolucja medycznego komfortu: karetka DS
Porozmawiajmy jednak o rewolucji karetki DS, bo tutaj Citroën naprawdę uderzył mocno. Już przy projektowaniu DS Break wymyślają koncepcję VSL, czyli Lekkiego Pojazdu Ratunkowego. A to, drodzy przyjaciele, jest czysty geniusz.
Dzięki tej rewolucyjnej hydropneumatycznej amortyzacji przewożenie rannego w karetce DS było jak niesienie go na chmurze. Koniec z wstrząsami i podskokami, które pogarszały stan pacjentów. DS ślizgała się po drodze z niesamowitą łagodnością, oferując niezrównany komfort przy transporcie lekko rannych.
Karoseryjni, bohaterowie w cieniu
Muszę też oddać hołd wszystkim wyspecjalizowanym karoseriom, które przekształciły te pojazdy w prawdziwe jeżdżące szpitale. Ansart & Tesseire, Carrier, Etablissements Petit et Collet... Ci ludzie wprowadzili szalone innowacje: podwyższone dachy, zintegrowane wyposażenie medyczne, zabudowy szyte na miarę.
W 1986 roku Heuliez tworzy nawet swój dział „Heuliez Ambulances”, wyspecjalizowany w pojazdach sanitarnych. Produkują karetki na bazie BX, CX i 505. Każda karetka była wyjątkowa, zaprojektowana tak, by ratować życie jak najskuteczniej.
Peugeot J7: wszędobylski, ale... palący!
Ach, J7! Jeśli dorastaliście w latach 60. i 70., na pewno go widzieliście. Autobus szkolny, radiowóz, wóz strażacki, karetka, wędrowni handlarze... Ten wóz był WSZĘDZIE. Wszyscy rodzice i dziadkowie go znali.
Miał jednak słynną wadę, która do dziś mnie rozbawia: łatwo było sobie poparzyć prawą łydkę o pokrywę silnika, znajdującą się między przednimi fotelami! Wyobraźcie sobie: jesteście ratownikami, pędzicie, żeby kogoś uratować, i bach! Poparzycie nogę o własny pojazd. Silnik był dostępny bezpośrednio z kabiny do obsługi, ale cóż... pod względem ergonomii widzieliśmy lepsze rozwiązania!
336 220 pojazdów legendy
W latach 1965–1980 z fabryk zjeżdża 336 220 Peugeotów J7. A wśród nich tysiące karetek, które staną się filarami francuskich służb ratunkowych. Pojazdy te były tak niezawodne, że po osiągnięciu sanitarnego limitu wieku często przebudowywano je na wozy interwencyjne, zachowując charakterystyczny biały dach.
{cta2}
Niezniszczalne dziedzictwo
Dziś, gdy widzę przejeżdżającą nowoczesną karetkę z całym jej high-tech wyposażeniem, zawsze myślę o Pierrze Franchisecie i jego rewolucyjnym Type H. Bo wszystko zaczęło się tam, w tajnym biurze Citroëna, podczas gdy wojna trwała w najlepsze.
Te Citroëny H i Peugeoty J7 uratowały tysiące istnień. Były cichymi świadkami narodzin, wypadków, dramatów i cudów. Niosły nadzieję na swoich falistych kołach, kilometr po kilometrze, akcja po akcji.
Więcej niż pojazdy: towarzysze życia
Te samochody użytkowe stały się nieodłączną częścią francuskiego społeczeństwa. Type H z jego niepowtarzalnym wyglądem, J7 z legendarną niezawodnością... Budowały niesamowitą więź emocjonalną z ludźmi. Ile istnień uratowano dzięki tym maszynom? Nie da się tego powiedzieć, ale to ogromna liczba.
A najpiękniejsze w tym wszystkim jest to, że te pojazdy wciąż fascynują. Stały się ikonami, symbolami epoki, w której ratowanie życia było ponad wszystko. Epoki, w której techniczna innowacja służyła człowiekowi, a każdy detal był projektowany tak, by działać skuteczniej, szybciej i bezpieczniej.
Więc następnym razem, gdy spotkacie stare Type H albo J7 na giełdzie staroci czy zlocie, pomyślcie o wszystkich tych życiach, które uratowały. Te pojazdy zasługują na nasz szacunek. Były czymś znacznie więcej niż środkami transportu: były maszynami nadziei, towarzyszami drogi wszystkich, którzy każdego dnia walczą o ratowanie życia.
I to, do cholery, jest bezcenne.