Maj 1968 roku. Bruk fruwa w powietrze na ulicach Paryża, studenci demonstrują, a podczas gdy Francja stoi w ogniu, jakiś facet w biurze spokojnie rysuje po zdjęciu Renault 4. Nazywa się Michel Boué, ma 35 lat i ani przez sekundę nie wyobraża sobie, że właśnie tworzy jeden z najbardziej rewolucyjnych samochodów w historii francuskiej motoryzacji. Ta mała okrągła wiejska... pardon, miejska furl, która na zawsze zmieni nasze spojrzenie na małe auta: Renault 5.
To historia samochodu, który nigdy nie powinien był powstać. Bo szczerze mówiąc, kto w 1968 roku mógł przypuszczać, że wszyscy będziemy szaleć za małą dwudrzwiową beczką z plastikowymi zderzakami? Nikt. A jednak...
Nieprawdopodobne początki rewolucji
Cofnijmy się więc. Michel Boué, projektant w Renault, w przerwach na lunch bazgrze po zdjęciach Renault 4. Nie dlatego, że ktoś go o to prosił, tylko dlatego, że się nudzi i ma głowę pełną pomysłów. A ja myślę sobie, że to szalone, jak wielkie rewolucje często rodzą się w czasie przerw na kawę, wiecie, o co mi chodzi?
Rzecz w tym, że jego przełożeni natrafiają na jego rysunki przypadkiem. I wtedy następuje miłość od pierwszego wejrzenia. Widzą te zaokrąglone kształty, design zupełnie inny niż wszystko, co wtedy powstawało, i mówią sobie: „Do diabła, ale to genialne”. Przepraszam za wyrażenie, ale tak właśnie było.
Tyle że historia Michela Boué ma tragiczny wydźwięk, którego nie potrafię opowiadać bez lekkiego ścisku w sercu. Facet rysuje samochód swoich marzeń w maju 68, auto wchodzi na rynek w 1972 roku, a on... umiera na raka pod koniec 1972 roku. Zdążył ledwie zobaczyć, jak jego dzieło odnosi sukces. Za każdym razem mnie to dobija.
Pierre Dreyfus i projekt 122
Na szczęście jest Pierre Dreyfus, ówczesny prezes Renault. Ten człowiek ma wizję. Chce stworzyć to, co nazywa „samochodem do życia”. Nie tylko środek transportu, ale prawdziwego towarzysza życia. Do miasta, na wieś, dla młodych, dla kobiet. Samochód, który przystosuje się do wszystkiego.
Uwielbiam tę filozofię, bo dokładnie tego wtedy brakowało. Samochody były albo wielkimi limuzynami dla tatusia, albo spartańskimi autkami do jeżdżenia do pracy. Ale samochód zabawny, praktyczny I przystępny cenowo? Takiego nie było.
{cta1}
Innowacja techniczna, która wszystko zmieniła
Porozmawiajmy trochę o technice. R5 to pierwszy europejski samochód z plastikowymi zderzakami. Tak, brzmi to głupio, ale w 1972 roku było to rewolucyjne. Wszyscy producenci stawiali na chrom, metal, ciężar. A Renault wyskakuje z plastikiem poliestrowym.
Przysięgam, że Renault musiało zbudować całą fabrykę tylko po to, by wytłaczać te zderzaki. A wiecie co? Wszyscy inni producenci skopiowali to w kolejnych latach. Wszyscy. Bo było lżej, taniej i nie rdzewiało.
Design, który zdefiniował nowoczesne miejskie auto
Ale prawdziwy geniusz R5 tkwi w designie. Te zaokrąglone kształty, klapa bagażnika opadająca aż do zderzaka, chowane klamki, których nawet nie widać... W tamtych czasach wyglądało to jak z przyszłości.
Szczerze mówiąc, kiedy patrzę na dzisiejsze miejskie auta, myślę, że Michel Boué zdefiniował kanony, z których korzystamy do dziś. Kompaktowe, ale przestronne, praktyczne, ale stylowe, przystępne, ale nie tandetne. Dokładnie to jest przepis R5.
Renault 5 było czymś więcej niż zwykłym popularnym autem. Było symbolem wolności i niezależności dla całego pokolenia Francuzów. Kiedy w 1972 roku trafiło na rynek, nikt nie przypuszczał, że stanie się jednym z najbardziej ikonicznych samochodów Hexagone.
A wiecie co? Ta R5 przypomina mi, dlaczego uwielbiam miniatury samochodów. Bo trzymanie w dłoni małej R5 w skali 1:43 to trochę jak przeniesienie się w tamten czas w jednej chwili.
Właśnie dlatego otworzyłem mój sklep BernardMiniatures.fr. Mam ponad 1500 miniatur w magazynie, głównie w skali 1:43, specjalizuję się w samochodach klasycznych z lat 1950–1999. No cóż, nie jestem wielkim sklepem, więc często mam po jednej, dwie sztuki każdego modelu, ale właśnie to daje urok. Oczywiście mam Renault, ale także całą kolekcję samochodów, które zapisały się w historii.
Dostawa jest darmowa od 75 € we Francji, a ja dbam o to, żeby wszystko starannie zapakować w folię bąbelkową, bo te małe auteczka łatwo się tłuką.
Zajrzyjcie na bernardminiatures.fr, jeśli macie ochotę. Zobaczycie, że mam kilka miniatur R5, które naprawdę warto zobaczyć.
A teraz porozmawiajmy trochę więcej o historii tej małej rewolucjonistki...
Kampania „Supercar”, która zrewolucjonizowała reklamę
Trzymajcie się, bo kampania reklamowa R5 była czymś niespotykanym. Agencja Publicis wpadła na genialny pomysł: sprawić, by samochód mówił.
„Cześć, jestem Renault 5, mówią na mnie też Supercar”. Z oczami zamiast reflektorów i uśmiechem na zderzaku. Dziś to brzmi staromodnie, ale w 1972 roku było rewolucyjne.
I zrobili to na dużą skalę: 6500 wiat przystankowych, 1200 billboardów, dwie kreskówki w 1750 kinach. Niespotykany rozmach jak na tamte czasy. Uważam, że to genialne, ten pomysł uczłowieczenia samochodu, uczynienia go sympatycznym.
Sukces, który przeszedł wszelkie oczekiwania
Rezultat? R5 zostaje najlepiej sprzedawanym samochodem we Francji w latach 1972–1986. Ponad 5,5 miliona egzemplarzy w 14 lat. To ogromna liczba! Żeby dać wam wyobrażenie, to szósty najlepiej sprzedający się samochód w historii Francji.
A cena? 10 800 franków za wersję L, 12 000 za TL. Jak na tamte czasy była dostępna dla klasy średniej. Nie za darmo, ale też nie poza zasięgiem.
Ale czekajcie, bo historia robi się jeszcze bardziej szalona, gdy R5 przekracza Atlantyk...
Podbój Ameryki Północnej
W 1976 roku Renault myśli sobie: „A co, jeśli spróbujemy w Ameryce?”. Więc przemianowują R5 na „Le Car”. Tak, „Le Car”, z francuskim rodzajnikiem. Całkiem uroczo, nie?
Ale prawdziwie smakowicie robi się w Quebecu. Tam nazywają ją „La Cinq”, a kogo zrobiono ambasadorem marki? Robert Charlebois! Quebecki piosenkarz, który zachwala zalety małej francuzki.
Quebecki slogan? „Wielbłąd”, za niskie spalanie. I to działa znakomicie: R5 zdobywa 50% rynku małych samochodów w Quebecu. Niespotykane osiągnięcie jak na europejski samochód w Ameryce Północnej.
Wpływ na konkurencję
Oczywiście Peugeot nie mógł pozwolić Renault na monopol. W 1972 roku Lew wprowadza 104. Bardziej klasyczne, mniej rewolucyjne, ale z atutem: cztery drzwi. Była to najmniejsza czterodrzwiowa limuzyna na świecie w tamtych czasach.
Uważam, że to zabawne, to milczące porozumienie między Renault a Peugeot. Jakby się umówili: „Ty robisz te fajne dwudrzwiowe, ja te praktyczne czterodrzwiowe”. Aż do 1974 roku, kiedy Peugeot wypuszcza coupé z dwoma drzwiami na bazie 104. Wtedy rękawice poszły w ruch.
Trzeba było czekać do 1980 roku, żeby zobaczyć Renault 5 z czterema drzwiami. Osiem lat! Renault było tak pewne swego, że nie uznało za konieczne natychmiastowej reakcji.
Dziedzictwo rewolucji
R5 stworzyła to, co dziś nazywamy segmentem B małych miejskich aut. Razem z Fiatem 127 zdefiniowała kanony wszystkich małych samochodów, które przyszły potem. I ważę słowa: WSZYSTKICH.
Klapa, plastikowe zderzaki, zaokrąglone kształty, zoptymalizowane wnętrze... Wszystkie te innowacje stały się normą. A kiedy patrzycie na Peugeota 205, widzicie DNA R5. Oczywiście, bo to ona napisała specyfikację nowoczesnego miejskiego auta.
Najbardziej uderza mnie jednak to, że R5 zmieniła także nasz stosunek do motoryzacji. Przed nią samochód był narzędziem. Z nią stał się przedmiotem przyjemności, dodatkiem modowym, towarzyszem życia.
Wersje, które zapisały się w historii
Z biegiem lat gama się poszerzała. Wersja L na wejściu, lepiej wyposażona TL, jeszcze bogatsza GTL i legendarna TS dla tych, którzy chcieli odrobinę więcej temperamentu.
Były też legendarne wersje sportowe, ale to już inna historia, którą być może opowiem w kolejnym filmie.
{cta2}
Michel Boué: nieznany geniusz
Wiecie, za każdym razem, gdy widzę R5, myślę o Michelu Boué. Facecie, który rysował w przerwach, zrewolucjonizował francuską motoryzację i nigdy nie zdążył nacieszyć się sukcesem.
Miał 35 lat, kiedy narysował R5. Miał 39, gdy umarł. Życie krótkie, ale spuścizna ogromna. Szczerze mówiąc, uważam, że niesprawiedliwe jest, że jego nazwisko nie jest bardziej znane.
Bo widzicie, R5 to nie tylko samochód. To wizja jednego człowieka, który zrozumiał przed wszystkimi, czego ludzie naprawdę chcą: auta, które jest do nich podobne.
Wpływ na światowy przemysł
Ten wpływ odczuto na całym świecie. Producenci japońscy, niemieccy, włoscy... wszyscy skopiowali innowacje R5. Plastik, design, sama filozofia nowoczesnego miejskiego auta.
Często mówię, że R5 to trochę iPhone motoryzacji. Nie koniecznie pierwsza w swojej dziedzinie, ale ta, która zrobiła wszystko lepiej niż inni i narzuciła swoją wizję.
Epilog: gdy samochód zmienia epokę
Tak więc: 14 lat produkcji, 5,5 miliona egzemplarzy, dziesiątki podbitych krajów. Renault 5 nie było po prostu samochodem lat 70., ono było duchem lat 70.
Tej dekady, kiedy wszystko się zmieniało, młodzi chcieli niezależności, kobiety masowo chwytały za kierownicę, a zaczynano dbać o konsumpcję... R5 była doskonale zgrana ze swoją epoką.
A wiecie co? Pięćdziesiąt lat później Renault wskrzesiło R5 w wersji elektrycznej. Bo niektóre pomysły są ponadczasowe. Bo geniusz Michela Boué wciąż inspiruje.
Ja zaś za każdym razem, gdy spotykam R5 na ulicy (i tak, wciąż jeździ ich sporo!), myślę sobie, że ten mały okrągły samochód napisał kartę historii. Historię rewolucji, która zaczęła się przy desce kreślarskiej w maju 68 i trwa do dziś.
I właśnie to jest piękne w motoryzacji klasycznej: za każdym modelem stoją ludzie, marzenia, rewolucje. Renault 5 było tym wszystkim naraz. Mały samochód, który zmienił świat.