1994 rok, Salon Samochodowy w Paryżu. Zwiedzający spokojnie spacerują między stoiskami, spodziewając się zobaczyć najnowsze rodzinne sedany i kilka fajnych concept carów. A tu, na stoisku Renault, trafiają prosto na... minivana. No dobra, na razie nic nadzwyczajnego. Tyle że ten minivan skrywa absolutnie szalony sekret: ma pod maską ten sam silnik V10 o mocy 780 KM, co Williams mistrza świata Formuły 1, Alaina Prosta. Przysięgam, to nie żart.
Wyobraźcie sobie miny ludzi, kiedy dowiedzieli się, że można zabrać całą rodzinę do supermarketu... przyspieszając od 0 do 100 w mniej niż 3 sekundy. Szybszy niż McLaren F1, i to bez dwóch zdań!
Ale jak diabeł to wszystko wymyślił, że w końcu wsadzono silnik z Formuły 1 do Espace'a? Otóż usiądźcie wygodnie, bo historia Renault Espace F1 to koncentrat francuskiego szaleństwa, geniuszu technicznego i marketingowej odwagi, jakiej dziś już się nie spotyka.
Narodziny Kompletnie Szalonego Pomysłu
Początek lat 90. Renault ma powody do dumy. Espace, rewolucyjny minivan wprowadzony w 1984 roku, świętuje 10. urodziny. Dekada rewolucji w rodzinnym transporcie, która pokazała Francuzom, że można jeździć praktycznym autem, nie wyglądając przy tym jak przygnębiony akwizytor za kierownicą swojego R21.
Ale w Matrze, firmie produkującej Espace'a w fabryce w Romorantin, jest człowiek, który nigdy nie robi niczego jak wszyscy: Jean-Louis Caussin. Ten facet, urodzony w 1945 roku w Neuilly-sur-Seine, to wizjoner. Przez ponad 30 lat pracował nad samochodami Matry i uwierzcie mi, kiedy Caussin ma w głowie pomysł, zawsze wychodzi z tego coś wyjątkowego.
I wtedy, w 1994 roku, wpada na pomysł, który przechodzi wszelkie wyobrażenia. Myśli sobie: „A co, gdybyśmy z okazji 10-lecia Espace'a stworzyli coś absolutnie wyjątkowego?” Ale uwaga, nie chodzi o zwykłą edycję specjalną ze skórzanymi fotelami i aluminiowymi felgami. Nie, on chce po prostu wsadzić tam silnik z Formuły 1.
Muszę przyznać, że gdybym wtedy był na miejscu, pewnie powiedziałbym: „Jean-Louis, zwariowałeś, idź lepiej zrobić sobie kawę”. Na szczęście nikt go nie posłuchał, bo to, co wyszło z tego szalonego pomysłu, było po prostu rewolucyjne.
Spotkanie Trzech Gigantów
Do realizacji tego kompletnie szalonego projektu Caussin zaprasza najlepszych. Oczywiście jest Matra, która doskonale zna budowę Espace'a. Jest też Renault, wnosząc know-how w silniki wyścigowe, i to jakie silniki! No i Williams, zespół Formuły 1, który właśnie zdobył mistrzostwo świata w 1993 roku z Alainem Prostem.
Wyobrażacie sobie to spotkanie? „Cześć chłopaki, chcielibyśmy pożyczyć wasz podwozie F1, wasz najmocniejszy silnik i wrzucić to wszystko do rodzinnego minivana.” To musiało być coś!
Najpiękniejsze w tej historii jest to, że wszyscy powiedzieli tak. Bo w gruncie rzeczy kto nie marzył o tym, żeby prowadzić Formułę 1 przebraną za zwykły samochód na co dzień?
Narodziny Potwora
Tu już naprawdę wchodzimy w sedno sprawy. Do stworzenia tego cudu potrzebny był kierownik projektu z prawdziwego zdarzenia. Kogo więc wybrano? Gérarda Ducarouge'a. Ten człowiek, urodzony w 1941 roku, to żywa legenda Formuły 1. Pracował dla Matry, Ligiera, Lotusa... słowem, wszędzie tam, gdzie szybko się jeździ i gdzie czuć zapach benzyny.
Ducarouge zna się na rzeczy. Wie, że żeby zrobić coś wyjątkowego, nie wolno udawać. Więc kiedy zabiera się za projekt Espace F1, oddaje mu wszystko.
Zasada jest w teorii prosta: bierzemy podwozie Williamsa FW15C, bolid, który w 1993 roku zdobył mistrzostwo świata, wydłużamy je, poszerzamy i nakładamy na nie karoserię przypominającą Espace'a. Proste, prawda?
Oczywiście w praktyce to koszmar techniczny. Trzeba wszystko przemyśleć i na nowo przeliczyć. Węglowe podwozie z aluminiową strukturą plastra miodu to czysta wysoka technologia. Karoseria z włókna węglowego – tak samo. A pośrodku tego wszystkiego majestatycznie króluje silnik RS5.
Serce Potwora
Ach, ten silnik! RS5 to naprawdę ciężka sprawa. Wolnossący V10 o pojemności 3,5 litra, 40 zaworów i – uwaga – 780 KM. Dla porównania, to dokładnie ten sam blok, który w 1993 roku pchnął Alaina Prosta do czwartego tytułu mistrza świata.
780 KM w minivanie, wyobrażacie sobie? Moje pierwsze auto, małe Citroën AX, miało 60 KM i już czułem się jak pilot myśliwca! A 780 KM to po prostu nie mieści się w głowie.
Renault 5 było czymś więcej niż zwykłym popularnym samochodem – symbolizowało wolność i niezależność całego pokolenia Francuzów. Kiedy w 1972 roku trafiło na rynek, nikt nie przypuszczał, że stanie się jednym z najbardziej kultowych samochodów w Hexagonie.
A wiecie co? Ta epoka automobilowej rewolucji przypomina mi, dlaczego uwielbiam miniatury. Bo trzymanie w dłoni małej repliki Espace'a F1 w skali 1:43 to trochę jak odnalezienie całego tego szaleństwa w jednym momencie.
Właśnie dlatego otworzyłem swój sklep BernardMiniatures.fr. Mam ponad 1500 miniatur na stanie, głównie w skali 1:43, ze specjalizacją w samochodach klasycznych z lat 1950–1999. No cóż, nie jestem wielkim sklepem, więc często mam tylko jedną lub dwie sztuki każdego modelu, ale to właśnie nadaje temu urok. Mam oczywiście Renault, ale też modele rajdowe, wyścigówki, prototypy... trochę wszystkiego.
Dostawa jest bezpłatna od 75 € we Francji, a ja dbam o to, żeby wszystko starannie zapakować w folię bąbelkową, bo te małe cuda łatwo się tłuką.
Zajrzyjcie na bernardminiatures.fr, jeśli macie ochotę. Zobaczycie, że mam kilka wyjątkowych modeli, które naprawdę warto obejrzeć.
A teraz wróćmy do naszego mechanicznego potwora...
Oszałamiające Osiągi
Kiedy mówi się, że Espace F1 jest szybki, to jest monumentalne niedopowiedzenie. Mówimy o maszynie, która przyspiesza od 0 do 100 km/h w mniej niż 3 sekundy. Trzy sekundy! Zanim skończę to zdanie, będzie już przy setce.
Ale to nic w porównaniu z przyspieszeniem od 0 do 200 km/h: 6,3 sekundy. Dla porównania, McLaren F1 Gordona Murraya, uchodzący w tamtych czasach za wzorzec hipersamochodu, potrzebował 3,2 sekundy na 0–100. Espace F1 był lepszy! Rodzinny minivan szybszy od najszybszego samochodu świata, to typowy Caussin!
A prędkość maksymalna? Ponad 300 km/h na torze. Wyobraźcie sobie, że wozicie dzieci do szkoły z taką prędkością. „Tato, spóźnimy się!” – „Zapnij pasy, synku, jedziemy!”
{cta1}
Hamowanie Jak Myśliwiec
Szybko jeździć to fajnie, ale umieć się zatrzymać to jeszcze lepiej. I tu także Espace F1 nie robi nic na pół gwizdka. Dzięki węglowym hamulcom przeniesionym wprost z Formuły 1 potrafi zwolnić z 300 do 70 km/h na zaledwie 80 metrach.
80 metrów, żeby stracić 230 km/h! Kiedy ja mocno hamuję swoim autem, mam wrażenie, że wszystkie wnętrzności wyskoczą mi przez gardło. A przy takim wyhamowaniu to musi być jak zderzenie ze ścianą prosto w twarz.
To rodzaj hamowania, jaki znamy z myśliwców lądujących na lotniskowcu. Tyle że tutaj to minivan. Kompletnie szalone!
Wyjątkowi Kierowcy
Oczywiście taką maszyną nie jeździ się byle jak. A przede wszystkim nie powierza się jej byle komu. Na publiczne pokazy Renault i Matra zaprosiły wyjątkowych kierowców.
Alain Prost za Kierownicą
W 1995 roku, podczas pierwszych prezentacji dla prasy na torze Paul Ricard, za kierownicą osobiście zasiadł Alain Prost. Alain Prost! „Profesor”! Czterokrotny mistrz świata, który niedawno zakończył karierę po tytule z 1993 roku w zespole Williams-Renault i właśnie z silnikiem RS5 V10 o mocy 780 KM.
Wyobrażacie sobie? Prost, który odnajduje swój silnik mistrza świata, ale tym razem w minivanie! Musiało to być dla niego surrealistyczne. „Patrz, zabawne, mam wrażenie, że znam ten dźwięk...”
Eric Bernard również brał udział w tych pokazach. Były kierowca F1, przywykł do mocnych wrażeń. Ale nawet dla nich to musiało być coś wyjątkowego.
Jean Ragnotti i jego legendarne 360°
Najbardziej spektakularny moment nastąpił jednak w 2002 roku, gdy Jean Ragnotti usiadł za kierownicą Espace'a F1. Najpierw na torze testowym w Mortefontaine, z okazji powrotu Renault do Formuły 1, a potem na Festiwalu Szybkości w Goodwood.
Jean Ragnotti, dla tych, którzy go nie znają, to legenda francuskiego rajdownictwa. Zwycięzca Monte Carlo w 1981 roku – pierwszego turbo zwycięstwa w historii WRC – ale przede wszystkim król celowych driftów. Potrafił wykonać obrót o 360° dla samej przyjemności, po prostu dla efektu.
Wyobraźcie sobie Ragnottiego za sterami 780 KM w minivanie. To musiało być wielkie widowisko! Publiczność w Goodwood pewnie nie mogła uwierzyć, widząc Espace'a wykonującego piruety na angielskiej trawie.
Rewolucyjny Projekt Marketingowy
Ale poza techniczną wirtuozerią Espace F1 był także genialnym zagraniem marketingowym. Renault miało jeszcze szalonszy plan: wykorzystać ten minivan jako samochód bezpieczeństwa w Formule 1!
Wyobrażacie sobie? Zamiast Mercedesa czy BMW jako samochodu bezpieczeństwa, mielibyśmy Espace'a prowadzącego peleton F1! To byłoby coś! „Uwaga, samochód bezpieczeństwa na torze... to minivan!”
Niestety projekt nigdy nie doszedł do skutku. Ograniczenia techniczne związane z rozruchem i wytrzymałością silnika V10 przekreśliły ten szalony pomysł. Szkoda, bo widok Espace'a torującego drogę McLarenom i Ferrari byłby czymś wyjątkowym!
Technologia Najwyższej Próby
Wróćmy jednak do strony technicznej, bo Espace F1 to nie był tylko chwyt marketingowy. To prawdziwy koncentrat najnowocześniejszych technologii.
Skrzynia biegów, na przykład: półautomatyczna Williams TG3 z sześcioma przełożeniami. Czysty sprzęt wyścigowy. Zamiast klasycznej dźwigni zmiany biegów są łopatki przy kierownicy, jak w prawdziwych bolidach F1. Jak na tamte czasy – rewolucja!
A ta konstrukcja! Węglowe podwozie, aluminiowa struktura plastra miodu, karoseria z włókna węglowego... Byliśmy naprawdę na czele tego, co najlepsze w motoryzacji. Dziś te technologie są standardem w supersamochodach, ale w 1994 roku wyglądały jak science fiction.
Dwa Egzemplarze na Wieczność
Ile więc Espace'ów F1 powstało? Dokładnie dwa. Ani jeden więcej, ani jeden mniej. Jeden pojazd jeżdżący i jeden statyczny model.
Pierwszy, ten, który naprawdę jeździł, ten, który zaznał chwały z Prostem, Bernardem i Ragnottim, jest pieczołowicie przechowywany w Espace Automobiles Matra w Romorantin. Jeśli będziecie w okolicy, koniecznie wpadnijcie, naprawdę warto. Wzruszające jest myśleć, że ma się przed sobą jeden z najbardziej szalonych projektów w historii francuskiej motoryzacji.
Drugi egzemplarz, model statyczny, stoi w kolekcji Renault we Flins. Może mniej spektakularny, ale równie symboliczny dla tamtej błogosławionej epoki, kiedy francuski przemysł wciąż odważnie marzył na wielką skalę.
Kiedy myślę o tych dwóch egzemplarzach, przechodzą mnie ciarki. Mówimy o absolutnie wyjątkowym dziedzictwie motoryzacyjnym, świadectwie czasów, gdy Francja potrafiła jeszcze zaskoczyć cały świat.
Dziedzictwo Minionej Epoki
Wiecie, projektów takich jak Espace F1 dziś już się nie widuje. Wszystko jest wyliczone, przeanalizowane, wypromowane. Już nikt nie podejmuje ryzyka. Nikt już nie mówi: „A co, jeśli wsadzimy silnik z F1 do minivana, tylko po to, żeby zobaczyć?”
Tamta epoka, lata 90., była naprawdę czymś wyjątkowym. Francuski przemysł motoryzacyjny był śmiały i innowacyjny. Mieliśmy wizjonerów, jak Caussin, którzy odważyli się zamienić najszalejsze marzenia w rzeczywistość.
{cta2}
Nieśmiertelna Legenda
Dziś, prawie 30 lat po powstaniu, Espace F1 pozostaje absolutną legendą. To idealny symbol tamtej błogosławionej epoki, kiedy francuski przemysł nikogo się nie bał i odważnie zaskakiwał cały świat.
780 KM w minivanie, osiągi supersamochodu, hamowanie jak myśliwca... Wszystko to w pojeździe, który przypomina ten, którym tata jeździ w niedzielę na zakupy. To takie francuskie, takie odjechane, takie genialne!
A najpiękniejsze w tej historii jest to, że to działa. Espace F1 nie był zwykłym concept carem do ładnego wyglądu na stoisku. Był prawdziwym samochodem, zdolnym do prawdziwych osiągów i prowadzonym przez prawdziwych mistrzów.
Jean-Louis Caussin i Gérard Ducarouge zostawili nam wyjątkowe dziedzictwo. Udowodnili, że z odwagą, talentem i odrobiną szaleństwa można przesuwać wszystkie granice.
Więc następnym razem, kiedy spotkacie Espace'a na drodze, pamiętajcie tę niesamowitą historię. Pamiętajcie, że pewnego dnia ktoś wpadł na kompletnie szalony pomysł, żeby zamienić spokojny rodzinny minivan w pocisk o mocy 780 KM.
A to, szczerze mówiąc, jest właśnie powód, dla którego uwielbiam francuską motoryzację lat 90.. Bo w tamtych czasach wciąż śmiało się marzyło. Wciąż odważnie zamieniało się niemożliwe w rzeczywistość. A efekt był po prostu... magiczny.