Wiosna 1959 roku. Guy Grosset-Grange, świeżo upieczony inżynier absolwent Arts et Métiers, wchodzi do biur Renault z rewolucyjnym pomysłem, który postawi na nogi cały zarząd. Ten 28-letni młodzieniec chce wywrócić 50 lat francuskiej tradycji motoryzacyjnej, umieszczając napęd na przednią oś w furgonetce użytkowej. Naprzeciw niego staje Fernand Picard, dyrektor ds. badań i ojciec legendarnego 4CV, który uważa ten pomysł za techniczną herezję. „Panie Grosset-Grange, w Renault silnik jest z tyłu i koniec dyskusji!”
Fernand Picard jeszcze nie wie, że ten konflikt pokoleń narodzi Renault Estafette, furgonetkę, która zrewolucjonizuje transport we Francji i położy podwaliny pod nowoczesne DNA Renault. Historia buntowników, innowacji i kilku milionów kilometrów na afrykańskiej pustyni, które dowodzą, że czasem trzeba umieć powiedzieć „nie” starszyznie.
Muszę się przyznać: jako dzieciak uwielbiałem patrzeć, jak w mojej wsi przejeżdżają małe niebieskie Estafette żandarmerii. Te przesunięte do przodu kabiny z płaskim nosem wyglądały wtedy jak z przyszłości. A później, gdy zacząłem poważnie interesować się historią motoryzacji, odkryłem, że za tą charakterystyczną sylwetką kryje się prawdziwa rewolucja techniczna.
Bunt Guya Grosset-Grange’a
Cofnijmy się do 1957 roku. Guy Grosset-Grange, nazywany w korytarzach Billancourt po prostu „GGG”, został właśnie mianowany kierownikiem projektu „nowego samochodu użytkowego”. Specyfikacja jest prosta: Renault chce praktycznego pojazdu, który będzie konkurował z Citroënami HY i Peugeotami D3A, dominującymi na rynku furgonetek.
GGG ma jednak inną wizję. Podczas gdy wszyscy widzą klasyczny pojazd z silnikiem z tyłu, zgodnie z tradycją Renault, on wyobraża sobie rewolucyjną architekturę: silnik i napęd z przodu, kabinę jak najbardziej wysuniętą do przodu i zoptymalizowaną przestrzeń ładunkową. Mówiąc wprost, chce zrobić dokładnie odwrotnie niż Renault przez dziesiątki lat.
Problem w tym, że naprzeciw niego stoi Fernand Picard, żywa legenda Renault. To on stworzył 4CV, model, który po wojnie podniósł markę z kolan. Dla niego filozofia Renault to „wszystko z tyłu”: silnik, napęd, wszystko musi znajdować się za pasażerami. Koniec dyskusji.
Wyobraźcie sobie napięcie na zebraniach! Z jednej strony młody wilk, który chce zrewolucjonizować francuską motoryzację, z drugiej patriarcha broniący 50 lat know-how. GGG się nie poddaje. Mnoży analizy, obliczenia i argumenty techniczne. Napęd na przednią oś pozwoliłby na płaską podłogę, niski próg załadunku i lepszy rozkład mas...
Fernand Picard pozostaje nieugięty. „Przecież nie będziemy kopiować Niemców z ich Volkswagenem!” Ale GGG ma asa w rękawie: zamierza udowodnić na przykładzie, że jego wizja jest słuszna.
Próba pustyni
Aby przekonać sceptyków, GGG proponuje coś bez precedensu w Renault: test wytrzymałościowy godny rajdu terenowego. Prototypy Estafette mają przejechać ponad 2 miliony kilometrów w możliwie najtrudniejszych warunkach.
I wtedy zaczyna się prawdziwy szał! Inżynierowie Renault pakują prototypy i kierują się do Afryki. Pustynia, piekielny upał, rozbite drogi, maksymalne obciążenie... przechodzi wszystko. Najbardziej szalone jest jednak to, że testują nawet swój silnik o pojemności 845 cm³ w niemieckiej furgonetce Gutbrod Atlas, która normalnie przewoziła 1000 kg, a miała tylko 622 cm³!
Wyobrażacie sobie tę scenę? Francuscy inżynierowie przeszczepiają swój silnik na niemieckie podwozie, w środku afrykańskiej pustyni, żeby udowodnić, że ich mały motorek da radę z ładunkiem. To były czasy, kiedy nikt nie bał się pobrudzić rąk!
{cta1}Wyniki są spektakularne. Silnik nie tylko wytrzymuje, ale też napęd na przednią oś pokazuje wszystkie swoje zalety na trudnym terenie. Lepsza przyczepność, bardziej przewidywalne prowadzenie, łatwość jazdy... GGG wreszcie ma dowody.
Triumf nowoczesności
Wobec oczywistych wyników testów nawet Fernand Picard musi się poddać. W 1959 roku zarząd Renault daje zielone światło produkcji Estafette. To pierwsze Renault z napędem na przednią oś w historii marki, rewolucja, która całkowicie zmieni DNA firmy.
A skąd nazwa „Estafette”? Pochodzi od włoskiego „staffetta”, czyli kurier, sztafeta. Idealna nazwa dla pojazdu przeznaczonego do transportu i dostaw!
Rewolucyjna konstrukcja
Kiedy Estafette zjeżdża z taśm w Flins w 1959 roku, robi sensację. Próg załadunku na wysokości zaledwie 36 cm od ziemi, użytkowa objętość 6,1 m³, trzy tylne drzwi, które zamieniają się w ladę sprzedażową, drzwi przesuwne ułatwiające dostęp w mieście... Wszystko zaprojektowano z myślą o praktyczności.
Pamiętam, jak w starym magazynie motoryzacyjnym z tamtych czasów widziałem reklamę, która chwaliła tę słynną „przemianę w ladę”. Chodziło o to, że wędrowni handlarze mogli otworzyć trzy tylne drzwi i mieć prawdziwe mobilne stoisko. Genialne, prawda?
Najbardziej imponuje jednak praca nad ergonomią. Tam, gdzie ówczesne furgonetki zmuszały do wspinaczki przy załadunku, Estafette wystarczył mały krok. Rewolucyjne jak na tamte czasy!
Renault Estafette było czymś więcej niż zwykłą furgonetką. Symbolizowało nowoczesność i efektywność dla całego pokolenia francuskich profesjonalistów. Kiedy wyjechała na drogi w 1959 roku, nikt nie przypuszczał, że stanie się jedną z najbardziej charakterystycznych furgonetek we Francji.
A wiecie co? Ta Estafette przypomina mi, dlaczego uwielbiam miniatury samochodów. Bo trzymanie w dłoni małej Estafette w skali 1:43 to trochę jak przeniesienie się w tamten czas w jednej chwili.
Właśnie dlatego otworzyłem swój sklep BernardMiniatures.fr. Mam ponad 1500 miniatur na stanie, głównie w skali 1:43, ze specjalizacją w samochodach zabytkowych z lat 1950–1999. No cóż, nie jestem dużym sklepem, więc często mam tylko jedną albo dwie sztuki danego modelu, ale to też jest jego urok. Mam oczywiście Renault, ale też Simca, Citroëna 2CV, Panharda, Gordini, samochody z 24h Le Mans, z rajdów... Trochę wszystkiego.
Dostawa jest bezpłatna od 75 € we Francji, a ja dbam o to, żeby wszystko starannie zapakować w folię bąbelkową, bo te małe samochodziki łatwo się tłuką.
Zajrzyjcie na bernardminiatures.fr, jeśli macie ochotę. Zobaczycie, że mam kilka miniaturowych Estafette, które naprawdę warto zobaczyć.
A teraz opowiem trochę więcej o historii tej małej rewolucjonistki...
Estafette podbija Francję
Od chwili premiery Estafette szybko zdobywa swoich odbiorców. Trzy chwalebne dekady rozkwitają, francuska gospodarka rośnie w siłę, a rzemieślnicy, handlowcy i służby publiczne potrzebują praktycznych i niezawodnych pojazdów.
I tu niespodzianka! Największym klientem Estafette zostaje... PTT! Tak, francuska poczta zakochuje się w tej małej furgonetce. Jej kompaktowe wymiary, zwrotność w mieście, łatwość załadunku... wszystko idealnie pasuje do potrzeb listonoszy i techników obsługi telefonicznej.
Wyobraźcie sobie: w czasach, gdy internetu nie było, a telefon wciąż był luksusem, technicy PTT przemierzali całą Francję, instalując i naprawiając linie. Estafette stała się ich towarzyszem podróży, wypełnionym narzędziami i sprzętem w 6,1 m³ użytkowej przestrzeni.
Genialny chwyt marketingowy na Salonie Paryskim
Ale najpiękniejsza anegdota dotyczy oficjalnej premiery na Salonie Samochodowym w Paryżu w 1959 roku. Renault zorganizowało „mistrzostwa Francji kierowców-dostawców” prosto na swoim stoisku! Wyobrażacie sobie coś takiego dzisiaj?
Uczestnicy musieli wykonywać próby jazdy i załadunku w samym środku targów, na oczach oszołomionych zwiedzających. Zwycięzca odjeżdżał z nowiutką Estafette po tym, jak ucałował Miss Paryża ORAZ Miss Estafette! Przysięgam, że to prawda!
To były czasy, kiedy marketing motoryzacyjny miał jeszcze duszę, kiedy nikt nie wahał się zrobić widowiska, żeby pokazać zalety pojazdu. Dziś dostalibyśmy prezentację w PowerPoincie i trzech influencerów z Instagrama...
Alouette żandarmerii
1960 rok, wielki moment dla Estafette. Żandarmeria Narodowa ogłasza przetarg na odnowienie swojej floty samochodów użytkowych. Naprzeciw Renault stają Citroën z modelem HY i Peugeot z D3A/D4B. Dwaj giganci branży, którzy nie spodziewali się, że na ring wejdzie ta mała nowicjuszka.
Estafette wygrywa przetarg bez najmniejszego trudu dzięki swojej specjalnie przystosowanej wersji „Alouette”. Sześć miejsc siedzących wzdłuż kierunku jazdy, wyjątkowo mały promień skrętu dla patroli miejskich i ta słynna wysunięta kabina, która zapewniała znakomitą widoczność.
Efekt? Żandarmeria zamówiła ponad 11 000 Estafette Alouette! Coś niespotykanego jak na nowy model. Przez lata „niebieska S’tafette” stała się znajomym widokiem na francuskich drogach.
Miałem zresztą szczęście porozmawiać z byłym żandarmem, który w latach 70. jeździł Alouette. Opowiadał mi, że dzięki małemu promieniowi skrętu mogli zawrócić w uliczkach, w których koledzy z innymi pojazdami nie mieli szans. Prawdziwa zaleta przy interwencjach w centrum miasta!
Ciągła ewolucja techniczna
Warto podkreślić, że Estafette nigdy nie przestała się rozwijać. Już w 1962 roku jako pierwsze Renault otrzymała silnik Sierra o pojemności 1108 cm³. W 1968 roku kolejny skok, do 1289 cm³, by sprostać rosnącym wymaganiom dotyczącym ładowności.
Najbardziej innowacyjne było jednak pojawienie się wersji podwyższonej z kompozytowym dachem! Renault po raz pierwszy eksperymentowało z włóknem szklanym i poliestrem utwardzanym w piecu. Ta „rzemieślnicza” technika posłużyła później do produkcji zderzaków R15/17 w 1971 roku, a przede wszystkim legendarnej R5 w 1972 roku.
Wyobrażacie sobie? Estafette była laboratorium materiałów kompozytowych w Renault! To doświadczenie z samochodu użytkowego przysłużyło się później całej gamie.
{cta2}Złota era Trzech Chwalebnych Dekad
Lata 60. i 70. to szczyt popularności Estafette. Ponad 533 000 wyprodukowanych egzemplarzy między 1959 a 1980 rokiem, sukces na skalę, która uczyniła ją symbolem francuskiego boomu gospodarczego.
W każdym mieście i wiosce mijało się Estafette. Ta piekarza z izotermicznym przedziałem, ta elektryka z drabinami na dachu, ta z lodziarzem, który jeździł po wsiach latem... Estafette dopasowywała się do każdego zawodu.
Była nawet wersja Microcar na 9 miejsc do przewozu osób! Wyobraźcie sobie dziewięciu dorosłych w Estafette... W tamtych czasach bezpieczeństwo nie było priorytetem, to pewne!
Najbardziej fascynuje mnie jednak ta nieustanna zdolność adaptacji. Wersja platformowa dla mechaników, wersja podwyższona dla dostawców, wersja opancerzona dla konwojów przewożących pieniądze... Renault rozwinęło Estafette we wszystkich kierunkach, by sprostać każdej specyficznej potrzebie.
Koniec pewnej epoki
W 1980 roku, po 21 latach wiernej służby, Estafette przechodzi na emeryturę. Ustępuje miejsca Trafic, nowocześniejszemu i mocniejszemu, który jednak nigdy nie będzie miał tego samego uroku.
Bo poza bezsprzecznymi zaletami technicznymi Estafette miała tę szczególną duszę pojazdów z charakterem. Tę rozpoznawalną sylwetkę z wysuniętą kabiną, tę cechę „do majsterkowania”, która pozwalała każdemu rzemieślnikowi dostosować ją do swoich potrzeb...
Guy Grosset-Grange, bunt z 1957 roku, ostatecznie miał rację wbrew wszystkim. Jego rewolucyjny napęd na przednią oś stał się normą w Renault. Wszystkie nowoczesne samochody marki przyjęły tę architekturę: R4, R5, R6, R16... Estafette wytyczyła drogę.
Powrót legendy
Ale historia na tym się nie kończy! W 2025 roku Renault wskrzesza nazwę Estafette w postaci elektrycznej Estafette E-Tech. To nawiązanie do oryginału, które kontynuuje DNA innowacji i miejskiej praktyczności, tym razem w erze elektromobilności.
Piękna ta ciągłość, prawda? Od rewolucji napędu na przednią oś w 1959 roku po elektryczną rewolucję 2025 roku duch Estafette wciąż burzy schematy. Guy Grosset-Grange byłby dumny!
Bo w gruncie rzeczy to właśnie jest historia Estafette: ludzi, którzy odważyli się powiedzieć „nie” przyzwyczajeniom i wybrali innowację zamiast wygody. Lekcja, która rezonuje do dziś w świecie motoryzacji w pełnej przemianie.
Więc następnym razem, gdy na drodze zobaczycie odrestaurowaną starą Estafette, pomyślcie o GGG i jego bitwie z Fernandem Picardem. Pomyślcie o milionach kilometrów na afrykańskiej pustyni, o żandarmach z Alouette, o listonoszach z PTT... Pomyślcie o wszystkich tych ludziach, którzy sprawili, że ta mała rewolucyjna furgonetka stała się jednym z najbardziej charakterystycznych osiągnięć francuskiej motoryzacji.
A kto wie? Być może elektryczna Estafette z 2025 roku wzbudzi tyle pasji i nostalgii, co jej benzynowy przodek. Bo przecież rewolucje następują po sobie, ale duch innowacji pozostaje wieczny.